جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، در سفر محرمانه اخیر خود به مسکو پیشنهاد برگزاری نشست سهجانبه میان دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و ولودیمیر زلنسکی را مطرح کرده است؛ ابتکاری که به گفته منابع مطلع، با هدف احیای مذاکرات متوقفشده برای پایان جنگ اوکراین دنبال شده است.
رتکلیف روز سهشنبه، ۲۵ اوت، در سفری اعلامنشده به مسکو با سرگئی ناریشکین، رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه، و الکساندر بورتنیکوف، رئیس سرویس امنیت فدرال روسیه، دیدار کرد. کرملین تایید کرده است که رئیس سیا با مقامهای اطلاعاتی روسیه گفتوگو داشته، اما با ولادیمیر پوتین دیدار نکرده است. به گفته کرملین، پوتین در جریان نتایج این مذاکرات قرار گرفته است.
بر اساس گزارش اکسیوس به نقل از دو منبع مطلع، رتکلیف در جریان مذاکرات مسکو پیشنهاد برگزاری نشست مستقیم میان ترامپ، پوتین و زلنسکی را مطرح کرد. مقامهای آمریکایی روز جمعه نیز زلنسکی را در جریان مذاکرات رتکلیف و این پیشنهاد قرار دادند.
دولت ترامپ پیشتر نیز ایده چنین نشستی را مطرح کرده بود. زلنسکی از برگزاری آن حمایت کرده، اما پوتین با این پیشنهاد مخالفت کرده است. در نتیجه، هنوز نشانهای از موافقت مسکو با برگزاری نشست سهجانبه وجود ندارد.
به گفته منابع اکسیوس، یکی از اهداف سفر رتکلیف بررسی این موضوع بود که آیا روسای دستگاههای اطلاعاتی روسیه میتوانند پوتین را به سمت ازسرگیری مذاکرات با میانجیگری آمریکا سوق دهند. این سفر همچنین نخستین حضور مستقیم رتکلیف در تلاشهای دیپلماتیک دولت ترامپ برای ایجاد گشایش در مذاکرات روسیه و اوکراین بود.
نیویورکتایمز گزارش داده است که رتکلیف در دیدار با بورتنیکوف ارزیابی بدبینانهای از وضعیت جنگ ارائه کرده و روسیه را به دستیابی به توافق پیش از وخیمتر شدن شرایط نظامی و اقتصادیاش ترغیب کرده است.
منابع اکسیوس نیز بورتنیکوف را از نگاه رتکلیف فردی سازنده توصیف کردهاند که میتواند در احیای مسیر دیپلماتیک نقش داشته باشد. سیا درباره این گزارشها اظهارنظر نکرده است.
همزمان، مقامهای اوکراینی همچنان درباره آمادگی روسیه برای تشدید جنگ ابراز نگرانی میکنند. Axios به مقامهای اوکراینی استناد کرده که میگویند اطلاعاتی در اختیار دارند که از آمادهشدن روسیه برای تشدید عملیات نظامی حکایت دارد.
زلنسکی پس از دریافت گزارش آمریکا درباره مذاکرات مسکو، از واشنگتن به دلیل اتخاذ «لحن درست» در گفتوگو با روسیه تشکر کرد و گفت دولت ترامپ رویکردی واقعبینانه نسبت به اقدامات لازم در پیش گرفته است.
مذاکرات با میانجیگری دولت ترامپ از اواسط فوریه، پس از آغاز جنگ میان آمریکا و ایران، متوقف شده است؛ با این حال، استیو ویتکاف و جرد کوشنر در ماههای گذشته به صورت جداگانه با مذاکرهکنندگان روس و اوکراینی گفتوگو کردهاند، هرچند این تلاشها پیشرفت قابلتوجهی نداشته است.
در همین حال، کیریلو بودانوف، رئیس دفتر رئیسجمهوری اوکراین، گفته است مذاکرات با روسیه و با مشارکت آمریکا ممکن است در ماه سپتامبر ازسرگرفته شود. او در عین حال تاکید کرده که این گفتوگوها لزوما به معنای دستیابی سریع به توافق نیست.
سفر محرمانه رتکلیف به مسکو و طرح ایده نشست ترامپ، پوتین و زلنسکی نشان میدهد واشنگتن بار دیگر از کانالهای مستقیم و اطلاعاتی برای احیای مسیر مذاکرات استفاده میکند.
